Category: Zainteresowania techniczne dzieci i młodzieży

Zajęcia techniczne dzieci w wieku od 10—15 lat

Dzieci w wieku od 10—15 lat, w porównaniu z uczniami klas młodszych (I—III), charakteryzują się większą samodzielnością działania. Ich ogólne umiejętności czytania i pisania, rysowania i majsterkowania są większe. To odgrywa poważną rolę w pracy technicznej, ponieważ tym dzieciom można już w większym stopniu udostępniać czasopisma i książki techniczne, których czytanie rozszerza zakres poznawanych przez nie materiałów i narzędzi. Dlatego mogą one wykonywać prace bardziej złożone i ciekawsze. Decyzja doboru rozwiązania konstrukcyjnego i materiału jest u dzieci w tym wieku mniej przypadkowa niż u dzieci 7—10-letnich. U dzieci starszych wyraźnie wzrasta liczba prac samodzielnych projektowanych i wykonanych wg własnego pomysłu. Chcąc bardziej wielostronnie oddziaływać na dzieci w tym wieku, należy stosować w większym stopniu filmy techniczne i bardziej złożone prace warsztatowe, a w zakres przekazywanych im wiadomości wchodzić powinny informacje o obróbce mechanicznej na tokarce, wiertarce, szlifierce itp. Zastosowanie tych urządzeń przy obróbce materiałów poważnie skraca czas wykonywania pracy. Dzieci na poziomie klas IV—VIII należy też szerzej zapoznawać z obróbką różnych materiałów, szczególnie zaś metalu i tworzyw sztucznych. Przyswajane czynności powinny dotyczyć mechaniki, automatyki, elektroniki i rysunku technicznego. Dzieci zdobywają teraz umiejętności wykonywania takich przedmiotów, jak przeglądarki do przezroczy, wzmacniacz telefoniczny, urządzenia sygnalizujące (np. poziom wody lub zmiany temperatury). Poznają działanie i sposób wykonywania modeli samochodu wyścigowego, ślizgu wodnego itp. Dzieci w wieku od 10—15 lat podejmują często na własną rękę montaż i demontaż różnych urządzeń. Każde urządzenie oddane im do demontażu lub montażu musi być przygotowane przez osoby dorosłe. Oddając je dzieciom, trzeba ustalić jego wartość poznawczą i wychowawczą. Ze względu na bezpieczeństwo należy przestrzegać dzieci, aby same nie podejmowały demontażu lub montażu bez uzgodnienia tego z osobami dorosłymi. Każdy młody konstruktor powinien być zobowiązany do zmontowania rozłożonego urządzenia. Wiadomo, bowiem, że łatwo zdemontować konstrukcję techniczną, ale złożyć ją o wiele trudniej. Praca ta wymaga nieco innego myślenia.

Uczy oglądać, spostrzegać przedmioty i sytuacje przedstawione na obrazkach

Pierwsza książka elementarz, chociaż nie wprowadza w zagadnienia techniki, daje pewne okazje po temu. Uczy oglądać, spostrzegać przedmioty i sytuacje przedstawione na obrazkach. Należy podkreślić zagadnienia techniczne w treści elementarza, a niezależnie od tego szukać innych dróg rozbudzania zainteresowań technicznych dzieci. Ich zajęcia techniczne powinny polegać na formowaniu różnych znanych z obserwacji przedmiotów przestrzennych i zdobywaniu umiejętności konstruowania nowych, nie znanych dotąd z obserwacji. Należy też im czytać przystępne książeczki poświęcone zagadnieniom techniki. Czytanie trzeba łączyć z oglądaniem obrazków przez dzieci. Mogą one również odzwierciedlać rysunkami poznaną treść. To umożliwi im większe zaangażowanie się w zagadnienia techniczne, a tym samym lepsze ich przyswojenie. Praktyczne zadanie, szczególnie na poziomie dzieci klas I—III, musi być dokładnie objaśnione, nawet jeżeli jest to temat, który dotyczy konstrukcji z własnej fantazji dziecka. Takie czynności, jak zginanie kartki, wycięcie części o żądanej wielkości i kształcie, sklejanie, mają różny stopień trudności. Czynności trudniejsze i te, które po raz pierwszy wprowadzamy, należy zademonstrować, pokazać kolejność ich przebiegu. Przy kształtowaniu twórczej postawy trzeba unikać odwzorowywania przedmiotów, a tematy czerpać z opowiadań i oglądania rysunków, w tym również i technicznych. Dziecko powinno uczyć się wysuwania pomysłów i układania własnego planu czynności. Wskazane jest na etapie początkowym konstruować prace proste, które mają nie więcej niż 2—4 różnych elementów.

Przykłady prac technicznych dla dzieci w wieku od 7—10 lat

Kształtowanie zainteresowań dzieci i młodzieży w okresie szkolnym przebiega w trzech etapach: pierwszy obejmuje uczniów klas młodszych od I—III, drugi dotyczy uczniów klas starszych szkoły podstawowej, trzeci obejmuje młodzież szkoły średniej. Podział ten wynika z zadań, którymi obarczeni są uczniowie, ze stopnia ich rozwoju psychofizycznego, ich samodzielności i aktywności działania, metod pracy, zakresu zdobywania informacji, umiejętności technicznych, dostępności przyborów, narzędzi i urządzeń. Okres rozpoczęcia obowiązkowej nauki szkolnej stanowi ważny etap w życiu dziecka. Warto zastanowić się nad tym i określić, jakim czasem dysponuje dziecko na zabawę oraz kształtowanie zainteresowań technicznych w tym okresie. Podany rozkład zajęć dziecka uczęszczającego do szkoły może być odpowiednio zmodyfikowany w zależności od czasu rozpoczynania zajęć szkolnych. Dla dzieci z klas starszych plan musi uwzględnić w szerszym zakresie działalność społeczną, przynależność do organizacji dziecięcych lub młodzieżowych oraz pomoc przy pracach domowych. Rozkład zajęć dziecka powinien odzwierciedlać uczęszczanie do kół zainteresowań w szkole, w świetlicy, w domu kultury. W dziennym rozkładzie zajęć dziecka trzeba uwzględnić wybrane audycje radiowe i telewizyjne, szczególnie z zakresu techniki. Rodzice powinni obserwować dziecko i kierować jego zainteresowaniami, zachęcać je do dalszego wysiłku, mimo że od chwili pójścia do szkoły jego podstawowym i najważniejszym zajęciem staje się nauka. Trzeba przy tym pamiętać, że nowy tryb życia, systematyczne zdobywanie wiedzy, celowa praca wychowawcza szkoły przyczyniają się do wzmożonego rozwoju psychicznego dziecka. Skupienie uwagi i wysiłku na nauce czytania, pisania i liczenia może jednak doprowadzić do osłabienia u niektórych dzieci zainteresowań techniką. Szczególnie dotyczy to dzieci mało zdolnych lub mniej zaradnych. Nauczyciele nie zawsze w tym okresie poświęcają dość czasu na prace techniczne. Braki te powinno uzupełnić środowisko rodzinne i zajęcia pozalekcyjne lub pozaszkolne. Dzieci w wieku od 7—10 lat potrafią wyżyć się technicznie podczas samodzielnej, dorywczej, często nie zorganizowanej pracy w czasie wolnym od nauki szkolnej. Poczucie zadowolenia czerpią z pokonania trudności i realizacji własnych pomysłów oraz gromadzenia materiałów, przyborów, drobnych narzędzi, zdjęć, rysunków itp.

Baszta

Wykonania baszty mogą podjąć się dzieci, które mają już pewne umiejętności posługiwania się nożyczkami. Pracę należy poprzedzić opowiadaniem, zaczerpniętym z literatury o różnych budowlach dawniej i dziś. To pobudzi wyobraźnię dzieci i wzbudzi zainteresowanie tematyką. Baszta składa się z dwóch części: z dachu i paska kartonu na ściany. Wykonanie pracy trzeba rozpocząć od przygotowania ściany baszty. Po ustaleniu jej wysokości i szerokości wycinamy paski kartonu z trzema skrzydełkami wzdłuż dłuższej krawędzi i jedno skrzydełko przy krawędzi krótszej. Następnie rysujemy okna, drzwi i sklejamy ścianę baszty w kształcie walca. Dalszą czynnością jest wycięcie dachu baszty. Wykonujemy go z kartonu lub grubszego papieru w kształcie koła, o promieniu 38 mm. Żeby uzyskać kształt stożkowy dachu, wycinamy część płaszczyzny koła, tworząc jednocześnie skrzydełko do połączenia krawędzi obwodu.

Znaki drogowe

Dzieci przedszkolne należy zapoznawać z zasadami poruszania się pieszo na ulicy. Służy temu m. in. wykonanie przez nie kilku przykładowych znaków drogowych. Do wykonania znaków potrzebne są następujące materiały: karton lub brystol na- wycięcie znaków o podanym kształcie, listewka o wymiarach 5X10X200 mm, glina lub masa gipsowa (gips i klej malarski) o wymiarach 20X50X50 mm na podstawę znaku, farby kryjące (plakatowe) do pomalowania znaku. Zaczynamy od wykonania znaku z kartonu. W tym celu dzieci rysują jego kształt na kartonie (przy pomocy osób starszych). Następnie wycinają znaki po narysowanej linii. Dalszą czynnością będzie narysowanie obwódki znaku i samego znaku. Dzieci powinny wiedzieć, że kolory znaków są ustalone i nie można ich zmieniać. Listwy na słupki o podanym kształcie powinny wykonać osoby dorosłe. Dzieci przyklejają do nich wykonane znaki. Żeby znaki nie odrywały się, można dodatkowo nakleić paski papieru. Ostatnią czynnością jest wykonanie podstawy znaku. Robimy ją z materiału łatwego w obróbce, np. z gliny lub z masy gipsowej.

Medaliony

Dużą przyjemność sprawia dzieciom wykonywanie przedmiotów ozdobnych z takich materiałów, jak glina, masa papierowa i inne. Medaliony przedstawione na rys. 15 A B C można wykonać z tłustej gliny. Nadaje się do tego glina dobrze wyrobiona, bez kamyków i innych zanieczyszczeń. Najlepiej modelować w niej wyłącznie palcami. Dlatego glina musi mieć elastyczność ciasta. Uformowany kształt medalionu wygładzamy opuszkami palców i wykonujemy na jego powierzchni różne wzory oraz otwór na łańcuszek. W powierzchnię medalionu można również wciskać kolorowe druty, guziki i inne drobne przedmioty zdobnicze. Następnie odkładamy med&lion do wyschnięcia. Po kilku godzinach, najlepiej-na drugi dzień, lakierujemy powierzchnię medalionu bezbarwnym lakierem spirytusowym. Medalion może być także pomalowany, jeżeli jest pozbawiony elementów zdobnicznych.
Modelowanie w glinie powinno rozwijać wyobraźnię twórczą i przestrzenną dzieci. Dlatego też powinny one, po wykonaniu kilku przykładowych prac, same obmyślać kształty medalionów i sposoby ich ozdabiania.

Model statku żaglowego jednomasztowego

Wykonywanie żaglowca należy rozpocząć od zebrania materiałów. Następnie przygotowujemy masę gipsową na kadłub statku. Zależnie od wielkości kadłuba bierzemy dwie lub trzy łyżki stołowe gipsu i wsypujemy go do naczynia z wodą. Aby opóźnić tężenie gipsu, miesza się go z klejem malarskim w stosunku 2:3. Przed wsypaniem gipsu do naczynia klej malarski musi być dobrze rozpuszczony w wodzie. Kształt kadłuba z masy gipsowej formujemy na płycie pilśniowej lub innej podkładce. Zanim masa stężeje, wtykamy w uformowany kadłub maszt żaglowca. Dalszą czynnością będzie wykonanie żagli. Wycinamy je z kartonu lub innego grubszego papieru. Przygotowane żagle malujemy farbą kryjącą w różne wzory. Dobór wzorów i kolorów jest uzależniony od pomysłowości dziecka. Następnie w każdym końcu żagla wykonujemy otwory na włożenie masztu. Ich wielkość zależy od grubości masztu. Sposób wykonania żagli podaje rys. 14 B, C, D. Przygotowane żagle ozdabiamy flagą. W tym celu wykonujemy uchwyt z drutu o 0 1—2 mm. Na przygotowanym uchwycie mocujemy flagę. Sposób wykonania uchwytu i umocowania flagi.

Kapturek

Na uroczystości przedszkolne dzieci mogą same wykonywać przedmioty tego rodzaju, jak czapki „górnika”, kolorowe kapturki itp. Do wykonania kapturka potrzebne są następujące materiały: karton lub brystol o wymiarze 340 X 340 mm, tasiemki o wymiarze 10X250 mm, arkusz papieru maszynowego na wycięcie paska o wymiarze 40X150 oraz 35X40 mm, klej roślinny i farby plakatowe lub inne kryjące — do pomalowania ’kapturka. Kapturek wykonujemy w ten sposób, że wycinamy z przygotowanego kawałka kartonu część w kształcie koła. Następnie na zewnętrznej stronie wyciętej części malujemy kolorowe plamki, koła, układy spiralne itp. Do wykonania wzoru należy stosować nie więcej jak trzy kolory, dowolnie wybrane przez dziecko, bo zastosowanie ich w większej ilości utrudnia pracę dziecka. Podczas gdy farba schnie na kapturku, przygotowujemy trzy paski z papieru maszynowego. Dwa mniejsze, o wymiarach 35X40 mm, służą do przyklejenia tasiemek. Dokonujemy tego po ‘ wewnętrznej stronie kapturka, po obu jego stronach wzdłuż osi symetrii. Wycięty pasek papieru o wymiarach 40 X150 mm służy do połączenia płaszczyzny kapturka w miejscach oznaczonych literami nip. Wielkość wycięcia tworząca krawędzie n i p zależy od średnicy koła, dlatego że ich połączenie uwypukla płaszczyznę w kształcie stożka. Wykonanie tej czynności należy poprzedzić dopasowaniem wycięcia. Robimy to w ten sposób, że przecinamy karton najpierw wzdłuż krawędzi n. Następnie nakładamy krawędź h na płaszczyznę, poszukując krawędzi p. Dziecko dokonuje tego wzrokowo. .Można mu w tym pomóc przez przymierzenie kapturka do głowy i oznaczenie miejsca cięcia. W wyniku tych czynności powstanie krawędź. Podczas wykonywania kapturka należy zwrócić szczególną uwagę na umocowanie tasiemek: najpierw przykleić tasiemkę, a następnie pasek papieru. Drugą ważną czynnością jest połączenie krawędzi nip paskiem papieru. Możemy wzmocnić to połączenie nakładając krawędź n na krawędź p. Wówczas należy przykleić paski papieru z osobna po obydwóch stronach kapturka, zewnętrznej i wewnętrznej.

Szafka z szufladkami

Dzieci lubią kolekcjonować drobne przedmioty. Np. dziewczynki chętnie zbierają kolorowe guziki, a chłopcy gwoździki, monety itp. Na pomieszczenie tych zbiorów można przeznaczyć szafkę, wykonaną przez dziecko w okresie przedszkolnym z pudełek od zapałek.
Do wykonania tej pracy należy przygotować: cztery pudełka od zapałek o wymiarach 15X35X45 mm, cztery odcinki z tasiemki o wymiarach 8 X 40 mm, klej roślinny lub hermol (uniwersalny). ‚Prace rozpoczynamy od przyklejenia pudełek do siebie. Tę czynność wykonujemy powlekając dokładnie jedną i drugą powierzchnię pudełek przylegających do siebie. Następnie przystępujemy do wykonywania szufladek. W tym celu każdą środkową część pudełka wyjmujemy i przygotowujemy do przyklejenia tasiemek uchwytów do wyciągania szufladek. Tasiemkę o wymiarach 8X40 mm przyklejamy do dna szufladki w ten sposób, żeby wystawała 10 mm poza pudełko. Tasiemka musi być dobrze przyklejona. Powinna ona przylegać do dna szufladki, gdyż w przeciwnym razie będzie się odrywać przy jej wyciąganiu i wsuwaniu. Dzieci o większych umiejętnościach i sprawności mogą całą powierzchnię szafki okleić kolorowym papierem oraz wykonać przegródki w szufladkach.

Okres przedszkolny jest szczególnie ważny dla kształcenia i rozwijania zainteresowań technicznych

Brak wyobraźni przestrzennej, zdolności myślenia technicznego w okresie późniejszym wynika w znacznym stopniu z zaniedbań popełnionych w czasie wychowania przedszkolnego. Duży wpływ na rozwój wyobraźni wywierają opowiadania techniczne. Treść ich musi być tak dobrana, żeby pobudzała wyobraźnię dziecka. Dużą wartość mają ilustracje urządzeń lub maszyn oraz ich modele. Trzeba je wykorzystywać także w toku opowiadania. Dzięki nim nie powstaną błędne wyobrażenia, a opowiadanie zostanie lepiej zapamiętane. Treścią opowiadania dla dzieci w okresie przedszkolnym mogą być przeżycia osób, które pracują przy urządzeniach lub maszynach, a także charakterystyczne odgłosy konstrukcji technicznych, jak stukoty, gwizdy. Treść opowiadania nie musi być bezpośrednio przekazywana przez instruktora, wychowawczynię przedszkola lub rodziców. Dobre rezultaty uzyskujemy także wtedy, gdy przekazujemy opowiadania utrwalone na taśmie magnetofonowej, wykorzystując przy tym także przezrocza. Opowiadanie musi być krótkie i przystępne. Nie należy na raz wprowadzać więcej nowych pojęć i nazw niż trzy, cztery. Opowiadanie z pokazem ilustracji modeli nie powinno trwać dłużej niż 10—15 minut.
Dzieci przedszkolne mogą także zdobywać umiejętności techniczne wykonując różne prace. Oto kilka ich przykładów.